Universiteit Stellenbosch: Afrikaansvriendelijk of Engelsvriendelijk?
Junie 7, 2012
Ken jy tant Mossie
Junie 11, 2012

Van de redactie

Eind maart kondigde de stadsraad van Tshwane aan om 27 straatnamen in Pretoria te veranderen. Dit was de uitkomst van onderhandelingen met de oppositie waarbij het de eigenlijke inzet was om de naam van de stad Pretoria te veranderen in Tshwane. Overeengekomen is dat Pretoria haar naam behoudt, maar dat er 27 straten worden voorzien van een nieuwe naam. De oude straatnamen zouden te veel verwijzen naar kolonialisme danwel apartheid.

Naar aanleiding van dit besluit heeft Danie Langner, de voorzitter van de FAK een brief gestuurd naar premier Rutte waarin hij de premier verzoekt zich in te zetten voor het behoud van de naar Nederland verwijzende straatnamen die veranderd dreigden te worden: de Koningin Wilhelminastraat, waaraan de Nederlandse ambassade gevestigd is, en de Beatrixstraat. Langner wijst in zijn brief niet alleen op de jarenlange vriendschappelijke banden tussen Nederland en Zuid-Afrika, maar noemt ook dat het behoud van de Nederlandse culturele erfenis in Zuid-Afrika bedreigd wordt.

In een reactie op deze brief verwijst hoofdredacteur Bart de Graaff van het Maandblad Zuid-Afrika in het mei-nummer naar voormalig ambassadeur Rob de Vos, die zich eerder over de kwestie uitliet. Hij wees erop dat de vroegere koningin tijdens de bezetting een vrijheidsvechter was, en dus een ‘collega’ van de latere anti-apartheidsstrijders. Ook vond hij dat het veranderen van straatnamen een dure aangelegenheid is en dat het daarvoor benodigde geld door de belastingbetaler opgehoest moest worden. De Vos sloot af met dat het hier om een gevoelig onderwerp gaat en dat hij elk besluit dat hierover genomen werd uiteraard zou respecteren. De Graaff sluit zich aan bij deze woorden en voegt daaraan toe dat de straatnaamverandering een kwestie is waar Nederland zich niet actief mee moet bemoeien, ondanks zijn persoonlijke mening dat het verdwijnen van de Koningin Wilhelminastraat jammer zou zijn.

Intussen werden er in Zuid-Afrika verschillende initiatieven ondernomen om de straatnaamveranderingen te voorkomen. Burgerrechtenorganisatie AfriForum heeft de stadsraad verzocht om het implementeren van de naamsveranderingen terug te houden, terwijl een herzieningsaanzoek tegen de beoogde naamsveranderingen hangende was. De stadsraad heeft hier geen gehoor aan gegeven en is in de derde week van april begonnen met het vervangen van de eerste straatnaamborden. Het herzieningsaanzoek van AfriForum was vooral gericht op de procedure door de stadsraad gevolgde procedure en is afgewezen door het hof.

Ook Helen Zille, de leider van de grootste oppositiepartij de Democratic Alliance (DA) heeft zich fel uitgesproken tegen de straatnaamveranderingen. In een persbericht van 6 mei verwijst ze naar Nelson Mandela en diens boodschap van verzoening in plaats van vergelding. Door de ‘Springbokke’ als naam van het nationale rugbyteam ongewijzigd te laten, trachtte Mandela de Afrikaners te behouden als partners in de democratie.
Echter, schrijft Zille, Madela’s gebaren van grootmoedigheid droegen een inherent risico met zich mee. Sommige Zuid-Afrikanen begonnen verzoening gelijk te stellen aan het bewaren van de status quo, waarbij het ze erg goed uitkwam om zichzelf daarbij vrij te stellen van de uitdaging van wederzijdse vrijgevigheid. Zille ziet de straatnaamveranderingen daarvan als voorbeeld. De DA neemt hierover het volgende standpunt in:

‘We believe that the names of places and streets in towns and cities should reflect all its residents’ histories and heroes. As Mandela said, names and symbols should not be the terrain of “petty revenge” or defensiveness. We must acknowledge our discriminatory and unjust past, and genuinely seek to develop inclusive cities, where all feel welcome.’

Ook heeft de DA een ‘road map’ opgesteld voor de verandering van straatnamen, waarbij alle tien de genoemde uitgangspunten gepaard gaan met genuanceerdheid en verzoening tot doel hebben.

De pogingen om de straatnaamveranderingen in Pretoria tegen te houden c.q. op een meer geleidelijke en genuanceerde manier door te voeren zijn gestrand op het eerder genomen besluit van de stadsraad. De naamborden zijn veranderd en op dit moment telt Pretoria 27 straten die tijdelijk met zowel de oude (met een rode streep erdoorheen) als de nieuwe straatnaam aangeduid worden. Ook de Koningin Wilhelminastraat, zie de foto.

Comments are closed.

error: Content is protected !!