Bezoek aan de Lage Landen, een verslag
Julie 9, 2012
Gerrit Komrij en Zuid-Afrika
Julie 9, 2012

Door Natasja le Roux

Begin 2012 ontving het Suid-Afrikaanse Instituut (SAI) in Amsterdam, ook wel bekend als ‘de bibliotheek van het Zuid-Afrikahuis’,  een schenking boeken van de Zuid-Afrikaanse uitgeverij Protea Boekhuis. Hiermee is een groot aantal Afrikaanse boeken toegankelijk gemaakt voor het Nederlands en Vlaams lezerspubliek.
Tegelijkertijd spant de uitgeverij zich in voor het ontsluiten van Nederlandse en Vlaamse literatuur voor Afrikaanse lezers; door literaire vertalingen een belangrijk deel van het fonds uit te laten maken.

Hatfield 1992: in de Pretoriaanse universiteitswijk opent de nieuwe boekwinkel Protea Boekhuis zijn deuren. Twintig jaar later heeft Protea zich ontwikkeld tot een groep van acht academische boekwinkels met filialen in Pretoria, Potchefstroom, Stellenbosch, Nelspruit, Bloemfontein en Kaapstad. Daarnaast is er een eigen uitgeverij opgericht.

De boeken die bij Protea in het schap liggen komen voor een groot deel uit de eigen uitgeverij. Met dertien medewerkers en meer dan 100 publicaties per jaar is Protea Boekhuis de op drie na grootste Afrikaanse uitgever. Op de fondsenlijst staan bijna 600 titels, waarvan de oplagen oplopen van 500 voor poëziebundels, tot 2.000 voor kinderboeken en sommige romans, en 10.000 voor kookboeken en bepaalde non-fictie boeken.

In een interview per e-mail noemt oprichter en directeur van Protea Boekhuis Nicol Stassen het een roeping om een grote verscheidenheid aan Afrikaanse boeken bekend te stellen aan het publiek, juist omdat in Zuid-Afrika de boekenwinkels van de grote ketens een zeer beperkt aanbod van Afrikaanse boeken in de rekken hebben staan.

Karel Schoeman en Hennie Aucamp tellen als de belangrijkste Zuid-Afrikaanse schrijvers die het fonds rijk is. Protea-schrijvers als Pieter Fourie en Deon Opperman zijn bekroond met de Hertzogprys, de belangrijkste Afrikaanse literaire toekenning.

Stassen geeft aan dat er momenteel een grote opleving is in de Afrikaanse letterkunde: ‘ek sou dit selfs as ’n bloeitydperk vir Afrikaanse boeke bestempel. Dit word daarin bespieël dat tradisionele Engelse uitgewers soos Penguin, Pan MacMillian en Random House ook begin het om Afrikaanse Boeke uit te gee.’

Een ander teken van deze opbloei is het gegeven dat schrijvers als Etienne van Heerden, Marlene van Niekerk, André P. Brink en Antjie Krog wereldberoemd zijn en in veel talen, waaronder het Nederlands, vertaald worden.

Opvallend zijn de historische werken (zowel fictie als non-fictie) die een groot deel van het fonds beslaan. Op de vraag waarom het historische genre zo’n groot deel uitmaakt van zijn fonds, antwoordt Stassen: ‘Die publikasie van geskiedenisboeke is aan die een kant ’n persoonlike belangstelling. Aan die ander kant is daar min Suid-Afrikaanse uitgewers wat boeke oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis publiseer.’

Protea Boekhuis is hiermee een van de belangrijkste uitgevers van boeken over de Zuid-Afrikaanse geschiedenis en heeft op dat gebied een nichemarkt aangeboord. Boeken over de Anglo-Boerenoorlog blijven populair in Zuid-Afrika en daarnaast ook bij het Nederlandstalige lezerspubliek.

Naast de historische werken geeft Protea vooral vertalingen uit. Hoewel er ook vertalingen vanuit onder andere het Latijn, Chinees, Japans, Frans en Duits zijn uitgegeven, voeren vertalingen vanuit het Nederlands de lijst aan. Wie in een van de boekwinkels rondloopt zal direct bekende titels zien liggen als Vos en Haas, Minoes, en Tikkop. De grootste successen zijn Die Agterhuis van Anne Frank, waarmee vertaalster Lina Spies de driejaarlijkse prijs voor vertalingen heeft ontvangen van de Zuid-Afrikaanse Academie voor Wetenschap en Kunst, de boeken van Rien Poortvliet, waar de Academie de prijs voor vertaalde jeugdboeken aan toegekend heeft, het tijdloze Koning van Katoren van Jan Terlouw en Sprakeloos van Tom Lanoye. Op dit moment zijn er veertig vertalingen in productie, waaronder Tirza van Arnon Grunberg.

Stassen schrijft dat de keuze voor de vertalingen tot op zekere hoogte bepaald wordt door persoonlijke voorkeuren, maar: ‘oor die algemeen probeer ons die heel beste skrywers uit Nederlands in Afrikaans te vertaal. As die skrywer reeds in Suid-Afrika bekend is of Suid-Afrika dikwels besoek, is dit ’n bonus, want dit is makliker om die boeke van ’n bekende skrywer aan die publiek te bemark.’

Ondanks de taalverwantschap hebben Afrikaanse lezers soms moeite met het Nederlands en Nederlandstalige lezers met het Afrikaans, vooral bij een eerste kennismaking. De literaire vertalingen zijn hiervoor een uitkomst. Ze bieden een venster op Zuid-Afrika of juist de Lage Landen. En voor wie het Afrikaans aandurft: de collectie van het Suid-Afrikaanse Instituut is met de schenking van Protea Boekhuis weer uitgebreid met onder andere het werken van Karel Schoeman.

Het Zuid-Afrikahuis opent weer op 16 augustus.
Keizersgracht 141, tel.: 020-624 9318.

Comments are closed.

error: Content is protected !!