Fak-sangbundel gevier
September 13, 2012
Verslag FAK-taalberaad
September 26, 2012

Recensie door Natasja le Roux

“Zo hetzelfde en toch zo totaal anders.” Met deze woorden kenschetst de Nederlandse journalist Fred de Vries de relatie tussen Nederlanders en Afrikaners. In 1992 is hij voor de eerste keer in Zuid-Afrika komen wonen en, zoals hij het zelf zegt, gaandeweg door de Afrikaners geïntrigreerd geraakt. Zijn boek Afrikaners; de lotgevallen van een volk op drift omschrijft De Vries als ‘…een reis door de steden, langs de boerderijen, naar de dorpjes en de eindeloze vlaktes en de Kaap, om uiteindelijk te stuiten op de vraag: is er nog wel plek voor een blanke in Zuid-Afrika?”

De vele eigen ervaringen die De Vries beschrijft geven het boek een persoonlijke aanslag. Zo vertelt hij in het eerste gedeelte over zijn eerste, niet altijd vlekkeloos verlopen ervaringen met Zuid-Afrika. Na zijn ‘landing’ in Centurion, het destijdse Verwoerdburg, moest hij wennen aan vele aspecten van de Zuid-Afrikaanse samenleving. Hij beschrijft levendig hoe vreemd de braai-rituelen hem voorkwamen en hoe hij al hoe meer nieuwsgierig geworden is naar de Afrikaners.

Maar wat is nu eigenlijk een Afrikaner? Deze vraag duikt op en hiermee worstelt De Vries voordat hij zijn onderzoek naar de toekomst van de Afrikaner kan voortzetten. Om zijn vragen beantwoord te krijgen voert hij interviews en gesprekken met vooraanstaande personen uit de Afrikanergemeenschap. Mensen die voor, tijdens of na 1994 een centrale rol in de gemeenschap hebben ingenomen. Mensen die er uiteenlopende ideeën op na houden. Mensen die De Vries – en daarmee ook de lezer – helpen om gaandeweg meer inzicht te krijgen in de complexiteit van de Zuid-Afrikaanse samenleving en de situatie van de Afrikaner.

De Vries doet zijn lezers verslag van een palet van Afrikaanse en Afrikaner meningen. Van het bijwonen van een lezing door schrijfster Antjie Krog die het liedje ‘De la Rey’ van Bok van Blerk, dat veel stof heeft doen opwaaien, analyseert tot zijn voorbereidingen voor een interview met oud-persident F.W. de Klerk en van de grondrechtzaken waar landbouworganisatie AgriSA mee te maken krijgt tot het gesprek met Flip Buys, de uitvoerend directeur van de vakbond Solidariteit. Ook komen onder andere de populaire zanger Steve Hofmeyr, oprichter van Orania Carel Boshoff sr. en de schrijver Etienne van Heerden voorbij.

Door de weergave van deze gesprekken biedt het boek veel meer dan een verslag van een persoonlijke zoektocht. Het biedt een redelijk compleet overzicht van de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. Redelijk compleet, omdat slechts voor de zoektocht relevante onderwerpen en gebeurtenissen aan bod komen. Daarnaast biedt het een inclusief overzicht van verschillende hedendaagse perspectieven op en vanuit de Afrikanergemeenschap.

Hoewel het boek doorspekt is met persoonlijke ervaringen, laat De Vries niet zelden zijn eigen mening over de personen met wie hij in gesprek treedt respectvol in het midden. Vooral naar het einde toe laat hij kritische geluiden horen (“Want veel te gemakkelijk wordt alweer vergeten wat een afschuwelijk mensonterend systeem apartheid was.”), maar dringt daarbij de lezer zijn mening niet op. Veel eerder probeert hij het hoe en waarom van bepaalde denkbeelden en ideologieën te achterhalen en deze te verklaren vanuit de context van zowel de huidige Zuid-Afrikaanse samenleving als van die van het verleden. En dat is juist wat Afrikaners; de lotgevallen van een volk op drift zo prettig maakt om te lezen: de schrijver weet het zelf ook niet altijd en oordeelt daarom niet snel, maar geeft op genuanceerde wijze overzichtelijke leidraden die de lezer ondersteunen bij het vormen van een eigen mening over het complexe Zuid-Afrika en de positie van de Afrikaner daarin.

(De uitkomst van zijn zoektocht zal ik hier in het midden laten. Leest u dat zelf maar.)

Fred de Vries: Afrikaners; de lotgevallen van een volk op drift.
Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
368 pagina’s, september 2012

In Afrikaanse vertaling uitgegeven als Rigtingbedonnerd, Op die spoor van die Afrikaner post-’94. door Tafelberg Uitgewers. September 2012

Comments are closed.

error: Content is protected !!