Zomerse kerstvakantie
Desember 13, 2012
Hoorzitting over Afrikaans succesvol
Desember 13, 2012

Deur Natasja le Roux
13-12-2012

Het Afrikaans wordt over het algemeen vooral geassocieerd met wijn, de Tafelberg en het Krugerpark, waar de dieren worden aangeduid met grappige namen als “kameelperd”. Kortom; met Zuid-Afrika. Ook in Namibië worden de giraffes echter kameelperden genoemd: 11% van de bevolking heeft het Afrikaans als moedertaal en 75% van de bevolking beheerst de taal als tweede of derde taal.

In 1990 is Namibië onafhankelijk geworden van Zuid-Afrika. Ondanks dat nog geen 2% van de bevolking het Engels als moedertaal heeft, is het Engels ingesteld als de officiële landstaal. Niet alleen in Zuid-Afrika, maar ook in Namibië is het Afrikaans daardoor onder druk komen te staan.

Callie Opperman, de voorzitter van “Netwerk”, de organisatie voor de belangen van Afrikaners in Namibië schrijft hierover het volgende:

Afrikaans in het openbare leven
In het verleden werd het Afrikaans in Namibië beschouwd als de lingua franca van de vele talen die in het land gesproken worden. Zo op het eerste gezicht is de positie van het Afrikaans nog altijd sterk. Op veel plekken in het openbare leven spreken mensen Afrikaans zoals bij winkels, pompstations, en vergaderingen. Bezoekers uit Zuid-Afrika spreken soms hun verbazing uit over dat het Afrikaans nog zo algemeen gesproken wordt.

Op dit moment is er nog de Afrikaanse radiodienst van de officiële publieke omroep Namibian Broadcasting Corporation (NBC), die 24 uur per dag uitzendt. Onder de luisteraars bevinden zich niet alleen moedertaalsprekers maar ook sprekers voor wie het Afrikaans de tweede of zelfs derde taal is. Behalve van de blanke Afrikaners is het Afrikaans ook de moedertaal van de Namibische bevolkingsgroep de Rehoboth Basters en sommige Kleurlingen (van Kaapse komaf) die zich in Namibië hebben gevestigd. De Damara en Nama bevolkingsgroepen spreken ook veel Afrikaans.

Buiten de NBC-radiozender zijn er nog twee commerciële radiozenders, Kanaal 7 en Kosmos, die in het Afrikaans uitzenden en grote aantallen luisteraars hebben.

Daarnaast speelt het kerkelijke leven zich grotendeels in het Afrikaans af.

Op het eerste gezicht gaat het dus goed met het Afrikaans!

Afrikaans onderwijs

Ten spijte van het gebruik van het Afrikaans in het openbare leven, is er bezorgdheid over de snelle achteruitgang van het Afrikaans in het onderwijs. Gebaseerd op internationale standaarden over onderwijs heeft de regering in 1992 het dwaze besluit genomen om te veranderen van moedertaalonderwijs naar Engelstalig onderwijs. Voor de onafhankelijkheid was het onderwijsbeleid moedertaalonderwijs voor alle taalgroepen.

Het officiële taalbeleid voor Namibische openbare scholen is opgenomen in het document”The language policy for schools: 1992-1996 and beyond.” Voor Afrikaanse leerlingen impliceert dit het volgende:

Graad 1-3 (6-8 jaar): Onderwijs zal in de (plaatselijke) moedertaal plaatsvinden of in het Engels. De ouderraad van de school bepaalt de voorkeuren. Indien er dus een minderheid aan Afrikaanse leerlingen is, zullen zij in het Engels les krijgen.

Graad 4-7 (9-12 jaar): Onderwijs zal plaatsvinden in het Engels. Dit geldt dus ook voor alle kernvakken als Wiskunde, de overige exacte vakken en maatschappijleer. Alle leerlingen gebruiken twee talen, waarvan een Engels zal zijn.

Graad 8-10 (13-15 jaar): Alle leerlingen zullen het nationale examen voor secundair onderwijs in het Engels afleggen.

Graad 11-12 (16-17 jaar): Alle leerlingen zullen het internationale eindexamen in het Engels afleggen.

Samenvattend: Moedertaalonderwijs wordt slechts in graad 1 tot 3 toegestaan, waarna Engels het medium wordt. Het onderwijsbeleid dwingt dus een grote leemte in het Afrikaanstalige onderwijs (en de andere moedertalen) af op ouders en leerlingen.
De achteruitgang van taalvaardigheid in het Afrikaans en de zwakkere prestaties van leerlingen die in het Engels les krijgen en examen moeten afleggen is nog niet wetenschappelijk aangetoond, maar er zijn reeds veel tekenen daarvoor.

Afrikaans als eerste of tweede taal kan wel tot het eindexamen als vak gekozen worden. De Universiteit van Namibië heeft een departement Afrikaans, maar slechts een dertigtal studenten kiest deze richting.

Afrikaanse boeken

Alle Afrikaanse schoolboeken voor graad 4 tot 12 zijn sinds de onafhankelijkheid van de markt af. Een groot aantal boeken is weggenomen van de openbare scholen waar voorheen in het Afrikaans of een andere taal buiten het Engels lesgegeven werd. De gevolgen voor het Afrikaans als vaktaal en studietaal zullen in de komende jaren zeker duidelijk worden.

In openbare bibliotheken, dorpsbibliotheken en schoolbibliotheken wordt openlijk gediscrimineerd tegen Afrikaanse boeken. Hoewel het geen officieel beleid is, worden er geen nieuwe Afrikaans boeken aangekocht voor de bibliotheken. Bestaande boeken worden langzaam maar zeker uit de collecties verwijderd en niet gerestaureerd.

Netwerk heeft reeds twee schriftelijke verzoeken aan het Ministerie van Onderwijs en Cultuur gericht om de Afrikaanse boeken te schenken aan het cultuurcentrum van de organisatie of een privé bibliotheek. Het ministerie heeft hier echter nog niet op gereageerd.

Positieve ontwikkeling van het Afrikaans

Op cultureel gebied wordt er hard gewerkt ter wille van het Afrikaans. De Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) heeft afdelingen in Namibië en organiseert verschillende acties in scholen en gemeenschappen. Het ledenaantal van de Voortrekkerbeweging [het Afrikaner equivalent van de scouting, red.] is de afgelopen jaren gegroeid. Netwerk is opgericht om de belangen van de Afrikaner te behartigen én om de Afrikaanse taal en cultuur te bevorderen. Dit wordt gedaan door te netwerken met bestaande cultuurorganisaties, de samenwerking met de Selfhelp Trust voor het oprichten van een cultuurcentrum en contacten met organisaties met dezelfde doelstellingen.

Na de onafhankelijkheid zijn er privé scholen opgericht. In artikel 19 en 20 biedt de grondwet van de Republiek van Namibië ruimte voor het uitoefenen van cultuur, voor de bevordering van cultuur en voor het bestaan van privé scholen. Deze scholen ontvangen geen subsidie van de overheid, maar groeien toch en er wordt enorm goed werk gedaan voor het Afrikaans.

Internationale bedinging noodzakelijk

De Afrikaners en cultuurorganisaties in Nambië beseffen dat zij vanwege beperkte middelen en aantallen niet genoeg zullen kunnen doen om de belangen van de Afrikaners en de Afrikaanse taal en cultuur naar behoren kunnen handhaven en bevorderen. Daarom zet Netwerk er zich voor in om over de landsgrenzen heen contact te houden en samen te werken met Afrikaners en Afrikaanse cultuurorganisaties.”

Comments are closed.

error: Content is protected !!